13 آبان 1390

مولف: خیرالله خیراللهی، عضو انجمن یاوران زمین

دماوند «ارومیه» نشود

اهمیت محیط زیست و ضرورت حفاظت و مراقبت ا ز آن، به ویژه با رشد فزایندۀ جمعیت کشور در سالهای اخیر، به آنچنان درجه ای از حساسیت رسیده است که در بعضی موارد از جمله معضل پایین رفتن آب دریاچۀ ارومیه و خطر خشک شدن آن را، تنها با یک عزم ملی و اقدام عاجل می توان جلوگیری کرد. معضلی که در صورت بی توجهی و تاخیر در علاج بخشی، می تواند دریاچۀ  پرفایده ای را به شوره زاری مصیبت بار تبدیل نماید. اگر هشدارهای دوستداران طبیعت و محیط زیست در حفظ و حراست از منابع طبیعی و  عوارض اجتماعی ناشی از  آن، به جای آن که زنگ خطر  از سوی  دیده بانان دلسوز طبیعت   به حساب آید، اظهار نظرهای غیر کارشناسی و مداخله در سیستم مدیریت دولتی تلقی نمی شد و با بی اعتنایی مواجه نمی گردید، امروز با طرح دو فوریتی احیای دریاچۀ ارومیه از سوی بعضی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و با انتقال پرهزینۀ آب رودخانۀ ارس به دریاچه و ... و یا طرح بلندپروازانۀ انتقال آب از دریای خزر به ارومیه مواجه نبودیم.

شاید هیچ مدیری در بخش منابع آب کشور فکر نمی کرد که ارومیه، دریاچه ای با آن وسعت، به چنین روزی بیفتد که خطر خشکی کامل آن قریب الوقوع باشد؛ اما کمی تامل بر آنچه که با بی مبالاتی بر اورال گذشت، می توانست درس عبرتی اگر چه تلخ اما آموزنده برای مدیران ما باشد. خشک شدن دریاچۀ اورال و تبدیل آن به شوره زاری فاجعه بار، قطعا با نیت آبرسانی به مزارع پنبه با احداث کانال های انتقال آب از حوزۀ آبریز اورال بوده است، اما طبیعت، مستقل از نیت و اهداف اقتصادی - اجتماعی مدیران و برنامه ریزان حکومتی ایفای نقش می کند. خشکیدن دریاچۀ اورال، بختگان، هامون و ... نمونه هایی از اقدام مخرب در طبیعت و محیط زیست است که با دست بشر اما بدون حزم و دوراندیشی صورت گرفته و متاسفانه پایانی هم بر آن متصور نیست.

دربارۀ دماوند نیز، با وجود ضایعات سنگینی که بر طبیعت و محیط زیست کشور وارد شده، با همۀ هشدارها و گفتارها، توجه چندانی به تخریب قلۀ دماوند، این نماد ملی کشور،  نمی شود. مسئله بسیار روشن است و خطر تخریب بسیار مشهود. روزانه حداقل 500 کامیون (بیش از 5000 متر مکعب) پوکۀ معدنی از معادن قلۀ دماوند استخراج می گردد که مدام در حال گسترش است. اگر برداشت پوکۀ معدنی با همین روند  فعلی هم ادامه یابد، تنها در 100 سال آینده، نزدیک به دو میلیارد متر مکعب پوکه از دامنه (پایه) این قله خارج می شود، که حفره و رخنۀ حاصله می تواند خطر بالقوه ای در ریزش و لغزش کوه به ویژه در زمین لرزه ها باشد. نگارنده اگر چه به نسل های آینده امید فراوان و اطمینان به حفظ طبیعت و محیط زیست دارد، اما امیدوار است که فرزندان برومند این مرز و بوم آنچنان که در همایش تیرماه سال90 (جشن تیرگان و روز ملی دماوند) به نمایش گذاشته اند، با عزم و ارادۀ ستودنی برای حفظ این نماد ملی تلاش کنند و این مهم را به نسل های بعد وا ننهند؛ بلکه آموزۀ افتخارآفرین برای آنان از نیاکان خود به یادگار گذارند.

هم از این روست که توقف برداشت پوکۀ معدنی از دامنه های دماوند و ساماندهی عملیات معدن کاوی را به عنوان مبرم ترین وظیفه در دستور کار دوستداران دماوند قرار دادند. در این امر خطیر، دولتمردان و مسئولان محلی، به ویژه نمایندگان شهرهای شمالی، طرح دفاع از دماوند را به عنوان طرح حراست و حفاظت از نماد ملی کشور در زمرۀ مهم ترین وظیفۀ ملی و میهنی خواهند دانست و در کنار انجمن دوستداران دماوند در حفظ این نماد ملی ایستاده اند.

از سازمان ها و نهادهای فنی و مهندسی کشور  به ویژه وزارت راه و شهرسازی و سازمان نظام مهندسی انتظار می رود با همکاری دفتر تحقیقات مسکن و ساختمان و هم چنین، موسسۀ استاندارد و تحقیقات صنعتی کشور با تحقیق و مطالعه، اقدامات لازم در جهت استفاده از مواد و مصالح سبک در صنعت ساختمان، از جمله بتن سبک با مواد پلیمری که در ایران بسیار فراوان و ارزان است (فوم بتن) صورت گیرد و با تدوین و ابلاغ آیین نامه ای، جایگزین استفاده از پوکه معدنی نمایند.

و سخن آخر این که به خاطر داشته باشیم، منابع طبیعی، ساختمان هایی احداثی و بناهای دست بشر نیستند که بازسازی و مرمت گردند. محیط زیست چنانچه آسیب ببیند، به سادگی  - و شاید هرگز -  احیا نمی گردد.


ارسال این مطلب به دوست خود
ایمیل شما: ایمیل گیرنده:



ارسال نظر شما در مورد "دماوند «ارومیه» نشود
نام شما:
نظر شما:
امتیاز شما :