20 دی 1389

مولف --- ، شمارۀ عضویت 15

عوامل تهدید کننده و محدودیت های زیست محیطی پارک ملی لار

از 250 هزار گونه گياهان آوندی شناخته شده در جهان، حدود 7300 گونۀ گياهی در ايران رويش دارند كه طبق تحقيقات انجام شده 25 درصد آن ها انحصاری ( اندميک ) اين مرز و بوم هستند. با توجه به آن كه دو سوم ايران از آب و هوای خشک برخوردار است، بخش عمدۀ اين تنوع در دو رشته كوه البرز و زاگرس و شمال خراسان متمركز شده است. در اين ميان، كوهستان البرز از مهم ترين رويشگاه‌های كشور، با تنوع زيستی بالا بوده و يک منبع طبيعی ارزشمند و انكارناپذير محسوب می‌شود؛ كوهستانی كه متاسفانه بايد اعتراف كنيم به دليل فشارهای انسانی، ساخت و سازهای متعدد و افزایش بی‌‌سابقۀ عمليات تخريبی در آن، اينک در شمار شكننده‌ترين و آسيب‌پذيرترين مناطق ايران جای گرفته و به تلخی بايد اعتراف كرد سيمای طبيعی البرز، به شدت تخريب يافته و گونه‌های زيادی از گياهان و جانوران در معرض خطر انقراض قرار گرفته و يا نابود شده‌اند.

مهم ترین عوامل تهدیدکنندۀ محیط زیست پارک ملی لار عبارت است از :

چرای بیش از اندازۀ دام - در پارک ملی لار، هيچ تناسبی ميان ظرفيت توليد مراتع و تعداد بی‌شمار دام‌ها وجود ندارد؛ حتی در محدودۀ پارک ملی لار، هنوز سازمان حفاظت محيط زيست نتوانسته از ورود دام‌ها جلوگيری كند كه يک علت آن، وجود مراكز متعدد تصميم‌گيری و اعمال نفوذ در اين گونه قضايا است. به جز اثر فرسايشی دام ها بر روی خاک، حضور گله‌های بزرگ در منطقه، سبب آن می شود که سگ‌های پرشمار گله، در تمام شبانه‌روز از نزديک شدن جانوران وحشی به چشمه‌ها و ديگر آبشخورها جلوگيری ‌كنند و در اين مورد پيوسته رقابتی نابرابر در جريان باشد. نتيجۀ آن ( در كنار تاثير حضور شكارچيان ) رانده شدن جانوران به بلندترين نقاط كوهستان ( مكان‌های نامناسب زيست ) است.

منطقۀ پارک ملی لار ظرفيت حضور ۷۰ هزار راس دام دارد، در حالی كه عشاير۱۶۰هزار راس دام به اين منطقه وارد كرده اند.

همچنین متخصصان FAO  و وزارت جهاد کشاورزی ایران، براساس تجربه های  حاصل شده از سدهای دیگر به جز سد لار، مانند سدهای لتیان و کرج، بر این عقیده اند که 70 درصد مواد سنگی که به داخل سدها وارد می شوند، ناشی از استفادۀ بی اندازه از طبیعت توسط گله های دامداران می باشد.

ساخت جادۀ گرمابدر به بلده - متاسفانه يكی از تصمیم های دولت، در تقابلی آشكار با راهبردی ‌ترين ملاحظات زيست‌محيطی قرار گرفته و دل‌نگرانی جدی ميان اساتيد، پژوهشگران و ديگر فعالان طبیعت و محيط زيست كشور ايجاد كرده است. این تصمیم چیزی نیست جز ساخت جادۀ گرمابدر به بلده. ساخت این جاده با عبور از مناطق به شدت شكنندۀ حوضۀ آبخيز لار و لتيان، پارک ملی لار را نيز دو نيم می کند. با قطعه قطعه شدن و جدايی زيستگاه‌ها، انقراض نسل بسياری از گونه‌های زیستی به خوبی قابل پیش بینی است؛ پديده‌ای كه باعث انقراض شير ايرانی و ببر مازندران شد، در حال حاضر بقای دیگر گونه های زیستی ايرانی را تهديد می ‌كند.

متخصصان منابع طبيعی و محيط زيست بر این باورند كه با وجود دست‌كم پنج جاده كه در عرض حدود 200 كيلومتر و به موازات هم، البرز را قطع كرده‌اند، نياز به احداث جاده‌ای جديد و قطعه‌قطعه شدن بيشتر منطقۀ حفاظت‌شدۀ البرز مركزی نيست.

ساخت این جاده از اوايل دهۀ 70 آغاز شد و قرار بود برای اتصال نور به بلده باشد، اما قرار شد تا تهران نیز كشيده شود؛ بنابراین از سمت تهران نیز این عملیات آغاز شد. این طرح با مخالفت گستردۀ هواداران و متخصصان محيط زيست و نيز مخالفت معصومۀ ابتكار، رئيس وقت سازمان محيط زيست، نيمه تمام ماند. خانم ابتكار بارها به طور قاطع مخالفت خود را با مسير پيشنهادی جادۀ موردنظر كه از پارک ملی لار، رودخانۀ لار و منطقۀ حفاظت شده البرز مركزی عبور می كرد، اعلام كرد تا جايی كه مجريان راهسازی را به انتخاب گزينۀ جايگزين وادار كرد و با نصب زنجير و تابلوهای هشدار دهندۀ حفاظتی در محل ورودی پارک ملی لار و تدابير شدید حفاظتی توسط گارد محيط زيست، جاده سازی در پشت پارک ملی لار متوقف شد.

این مساله هنوز به طور کامل حل نشده و امکان از سرگیری عملیات جاده سازی در منطقه دور از ذهن نیست. كشيده شدن يک جادۀ‌ اصلی در دل پارک ملی لار، اساسا عنوان آن را بی ‌معنا خواهد کرد.

کمبود محیط بان و امکانات اجرایی - پارک ملی لار به عنوان مهم ترین زیستگاه ماهی قزل آلای خال قرمز در جهان، و بسیاری دیگر از گونه های زیستی نادر و در معرض انقراض، با کمبود محیط بان و امکانات اجرایی برای حفاظت از منابع ملی این منطقه روبرو است، زیرا مساحت و توپوگرافی خاص منطقه هیچ تناسبی با تعداد نیرو و امکانات موجود را ندارد.

مشکلات دیگر - مشکلات دیگری که پارک ملی لار را تهدید می کنند عبارتند از :

- بهره برداری از معدن های موجود در منطقه،  شكار بی رويه و غیر مجاز، عدم همكاری سازمان های مرتبط با منطقه و عدم رعایت مسائل زیست محیطی توسط گردشگران.

عوامل دیگری که ضعف و نبودن آن ها، در محدودۀ پارک ملی لار تاثیر منفی به جا گذاشته عبارتند از :

- عدم وجود مدیریت منسجم و کارامد برای اجرایی کردن سیاست های توسعۀ پایدار در منطقه،

- عدم سیاست گذاری هدفمند و برنامه ریزی برای گسترش و توسعۀ صنعت گردشگری در سطح منطقه،

- عدم سرمایه گذاری دولت و بخش خصوصی در مکان های توریستی به دلیل نبودن برنامۀ مدون و نداشتن متولی امور در این زمینه،

- عدم وجود پایگاه اطلاع رسانی برای معرفی جاذبه های گوناگون این محدوده و در نتیجه عبور جمعیت از جادۀ هراز بدون توقف،

- نبودن مراکز رفاهی و اسکان مناسب برای مسافران در این محدوده.

انتظار می ‌رود با دورانديشی و درايت مسئولان، از هرگونه دخل و تصرف بیشتر در اين منطقۀ بی ‌نظير جلوگیری شود و با کمک و همکاری مردم، مراکز پژوهشی و سازمان های مرتبط، برای حفاظت بیشتر از این منطقۀ باارزش، اقدامات موثرتری صورت گرفته و با توسعۀ گردشگری صحیح، گام مفیدی در جهت توسعۀ پایدار در منطقه برداشته شود.

 


ارسال این مطلب به دوست خود
ایمیل شما: ایمیل گیرنده:



ارسال نظر شما در مورد "عوامل تهدید کنندۀ پارک ملی لار
نام شما:
نظر شما:
امتیاز شما :