20 آذر 1395

تاریخ کوهنوردی و تشکیلات آن ها

تاریخ کوهنوردی در ایران و جهان به صورت تشکیلاتی و هدفمند به حداکثر دو قرن پیش برمی گردد و با توجه به نوشته ها وکتاب های در دسترس، اولین تشکیلات کوهنوردی در انگلستان راه افتاده و در ایران بعد از جنگ جهانی دوم (سپتامبر  1939، شهریور 1318 تا مه 1945، شهریور 1324) تیم ها، گروه ها و باشگاه های زیادی تشکیل شده که می توان به تعدادی از آن ها در گذر زمان اشاره کرد:

-    سال 1318 باشگاه ورزشی پیکار توسط منوچهر مهران.
-    سال 1322 باشگاه کوهنوردی و اسکی افسران ارتش توسط سروان محمود صادقیان.
-    سال 1323 هیئت کوهنوردی کرمانشاه به ریاست مهدی رئوفی.
-   سال 1324 باشگاه پیکار از حزب خود جدا و باشگاه نیرو تاسیس و سپس با تغییر نام به باشگاه نیرو و راستی ادامه فعالیت داد.
-    سال 1324 هیئت کوهنوردی باستان توسط چنگیز شیخلی، سیروس مستوفی و اکبر شفع زاده ایجاد شد و بعدا به نام های کاوه و سپاست تغییر نام داده و در نهایت در آذر ماه سال 1325 هیئت غارشناسان ایران به سرپرستی چنگیز شیخلی ثبت گردید.
-   سال 1325 در دبیرستان نوربخش سازمان کوهنوردی دبیرستان نوربخش به سرپرستی خانم نوکیایی تاسیس شد. سازمان کوهنوردی این دبیرستان اعم از دخترا ن و پسران اولین سازمان کوهنوردی دبیرستان های ایران است که دختران به وجود آوردند.
-    سال 1325 هیئت کوهنوردی تبریز به ریاست مهندس رام و مهندس اقبال تشکیل شد.
-    سال 1325 به بعد فعالیت کوهنوردی در کرج شروع شد و در سنوات بعد مقداری وسایل کوهنوردی از قبیل کفش و کوله در تربیت بدنی کرج جهت هیئت جمع آوری شد.
-    سال 1327 فدراسیون کوهنوردی به سرپرستی سرلشگر باتمانقلیچ تاسیس شد.
-    سال 1329 اتحادیه کوهنوردان ایران توسط آقایان منوچهر خلعتبری، اکبر بشردوست، منوچهر جهانبگلو و ... تشکیل شد. این اتحادیه بعد از کودتای سال 1332 از بین رفت.
-    سال 1333 بعد از مرگ نا به هنگام منوچهر مهران در سال 1324 و وقایع سیاسی کودتای 28 مرداد باشگاه پیکار تعطیل شد و از بطن آن سازمان کوهنوردی و اسکی دماوند پدیدار گشت که تا کنون با تمام افت و خیزها و پستی و بلندی ها به کار خود ادامه داده است.
-    سال 1336 کانون کوهنوردان تهران توسط بعضی از باشگاه ها و گروه ها ایجاد شد که سرانجام به شکل یک گروه درآمد که تا سال 1360 فعالیت داشت. بانیان حسین رضایی، محمد حسین خوان یغما، داوود محمدی فر و ... بودند.
-    سال 1341 برابر با تاسیس کلوپ کوهنوردان ایران بود اما به دلیل تاسیس این کلوپ توسط شاه مورد استقبال کوهنوردان قرار نگرفت و فعالیت خاصی نداشت.
-    سال 1347 کلوپ خانه کوهنوردان ایران تاسیس شد. این کلوپ نیز همانند کلوپ کوهنوردان ایران و این بار توسط فدراسیون وقت راه می افتد ولی مورد قبول عموم قرار نگرفته و دوامی ندارد.
-    سال 1356 آقای فلیکس آخرین رئیس فدراسیون قبل از انقلاب، فدراسیون اسکی و کوهنوردی را ادغام کرد.
-    سال 1358 بعد از جلسات متعدد شورای کوهنوردان با حضور گروه های کوهنوردی، دانشگاه ها، باشگاه ها، سازمان ها و گروه های نیمه منسجم و متفرقه، اساسنامه ای تنظیم و برنامه کاری شورا مشخص شد و فعالیت آن تا پاییز سال 1360 ادامه داشت. اما متاسفانه با دستور یکجانبه فدراسیون منحل گردید. در آن زمان شورا ی کوهنوردان متنی را خطاب به کوهنوردان به شرح ذیل صادر کرد:
«دوستان همانطور که همگی مطلع هستیم، در نیمه دوم آذر ماه، کنگره ای از جانب فدراسیون کوهنوردی در شیراز برگزار شد که حاصل آن، آیین نامه ایست که تمام گروه ها و کلوپ های کوهنوردی را منحل اعلام نموده و ادامه فعالیت را منوط به عضویت و شرکت در هیئت های شهرستان خود نموده است ... فدراسیون کوهنوردی در یک سال گذشته و طی مراحل مختلفی هر روز، هر چه بیشتر بر تضییقات خود نسبت به سازمان ها، گروه ها و کلوپ های کوهنوردی افزوده و اینک ابتدایی ترین حق کوهنوردان را مبنی بر، داشتن تشکل کوهنوردی خود نیز نقض نموده است ... این تصمیم یعنی انحلال گروه ها و کلوپ های کوهنوردی حاصلی جز افت هر چه بیشتر ورزش کوهنوردی نخواهد داشت ... ما در گذشته تا آن جا که در توان داشتیم وظیفه خود را برای بارور شدن این نهال به کار بردیم و امروز نیز ناگزیریم، فعالیت شورایی مان را متوقف سازیم ... این ما نیستیم که این تصمیم را گرفتیم بلکه ناگزیریم برای مدتی فعالیت شورا را تعطیل کنیم، هر چند که به فعالیت گروهی خود، ادامه می دهیم و برنامه هایمان را اجرا خواهیم کرد. شورای کوهنوردان تهران»
-    سال 1360 در دی ماه، با اطلاعیه ای کلیه گروه ها و باشگاه ها منحل گردید و مقرر شد برای تشکیل مجدد آن ها، طبق ضوابط ابلاغی فدراسیون وقت عمل نمایند.
-     سال 1378 با تشکیل جلسات متعدد در طی سه سال و با حضور بیش از 1000 نفر، انجمن کوهنوردان ایران در سال 1381 با اعضا هیئت موسس آقایان ابراهیم بابایی عمامه، ابوالفضل عظیمی، مرتضی دزفولی، عباس  محمدی و خانم زهرا نظری به ثبت رسید و به دنبال آن در سال های بعد انجمن غار نوردی و غارشناسان ایران، انجمن پزشکی کوهستان و انجمن دوستداران دماوندکوه تاسیس شد.

با توجه به سوابق تاریخی فوق الذکر و افت و خیز های آن، که تابعی از شرایط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی دوران خود بوده است، توجه خوانندگان گرامی را به چند سوال و پیشنهاد جلب می نمایم:

1- با توجه به دستور انحلال گروه های کوهنوردی توسط فدراسیون کوهنوردی و صعود های ورزشی، طی  بخشنامه کمیسیون ماده 5 وزارت ورزش و جوانان، این فدراسیون چه تدابیری برای تبدیل آن ها به باشگاه اندیشیده است.
2- در دستور العمل شرایط عمومی متقاضیان، تاسیس باشگاه به عنوان یک نهاد اقتصادی بیان شده است اما متاسفانه بیشتر بندها و مواد آن برای موسس باشگاه تعهدات سنگینی به همراه داشته و هیچ انگیزه ای برای ادامه کار وجود نداشته؛ به همین دلیل چشم انداز روشنی برای آن دیده نمی شود.
3- آیا با مدیریت و کنترل نهادهای اجتماعی از بالا به پایین، می توان شاهد رشد و شکوفایی ورزش و جامعه ورزشی بود (با توجه به تاریخ کوهنوردی که در بالا آمده است هر زمان نهادهای اجتماعی و ورزشی آزادی های نیم بندی داشته اند، رشد و بالندگی آن ها بیشتر بوده.)
4- چرا بی اعتمادی کوهنوردان، گروه ها و باشگاه های کوهنوردی روز به روز به هیئت ها و فدراسیون های مربوطه بیشتر می شود و کوهنوردان با تجربه و خبره به فعالیت های انفراد ی روی می آورند. تاثیر این بی اعتمادی را می توان در عدم استقبال انتخابات روئسای هیئت ها دید. در بیشتر مواقع انتخابات با دو نفر در استان ها برگزار می شود و آخرین انتخابات با یک نفر کاندید برگزار و انتخاب شد. (در اصل انتصاب گردید. (
5- وزارت ورزش و جوانان برای اجرای بند سوم ماده 3 قانون اساسی «آموزش و پرورش و تربیت بدنی رایگان برای همه، در تمام سطوح و تسهیل و تعمیم آموزش عالی» چه خدماتی به فدراسیون ها و باشگاه های ورزشی ارائه کرده است .
6- طبق آمار ارائه شده توسط دبیر محترم کمیسیون ماده 5 در فروردین ماه سال جاری، حدود 17000 باشگاه در کشور فعال می باشند. حال با توجه به آمار باشگاه ها و فعالیت کوهنوردی فقط در قالب باشگاه، ضرورت دارد باشگاه ها، در اولین فرصت با نگاه به «بیانیه تیرول به مثابه بهترین شیوه عملکرد ورزش های کوهستانی» نسبت به تاسیس انجمن باشگاه های کوهنوردی در سطح استان، منطقه و در نهایت اتحادیه باشگاه ها ی کشور اقدام نموده تا بدین وسیله بتوانند به عنوان یک نهاد مستقل اجتماعی – ورزشی از حقوق صنفی و ورزشی خود دفاع نمایند.

کامبیز بختیاری

منابع:

-  قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
- شناسه خبر 3597859 مورخه  25 / 01 / 95
- روزشمار تاریخ کوهنوردی و غار نوردی ایران، داوود محمدی فر
- مقاله عباس محمدی در باره جامعه مدنی و ورزش کوهنوردی (چاپ شده در سال 1382 در کتاب کوه یاد، با گردآوری آقایان علی مقیم و مرتضی دزفولی)

 

ارسال این مطلب به دوست خود
ایمیل شما: ایمیل گیرنده:



ارسال نظر شما در مورد "تاریخ کوهنوردی و تشکیلات آن ها"
نام شما:
نظر شما:
امتیاز شما :